Spektrum autystyczne

Kilka ostatnich lat to wzmożone obserwacje chorób ze spektrum autystycznego. Powodem tych obserwacji jest znaczący wzrost liczby dzieci rodzących się z chorobami z objawami podobnymi do autyzmu. Brakuje w tym wszystkim wspólnego czynnika etiologicznego.

Autyzm dziecięcy należy do zaburzeń rozwoju ZZ typu całościowego, jednak skala DSM umieszcza go na miejscu głębokich zaburzeń rozwojowych. Niezależnie od obecnej klasyfikacji, właśnie głębokie zaburzenia określa się mianem "zaburzeń ze spektrum autystycznego". 

Pomimo wielowymiarowych badań, autyzm u dzieci powinien być uważany za zespół behawioralny, a nie jednostkę nozologiczną. Kryteria diagnostyczne w autyzmie tworzone są w okresie pełnego rozwoju objawów. W wersji dziecięcej choroby stwierdza się nieprawidłowy rozwój w trzech strefach – interakcji społecznych, wzorców aktywności i komunikacji. Objawy te pojawiają się przed trzecim rokiem życia, niekiedy zaraz po.  Jeżeli objawy zostają zauważone i nasilają się po skończonych trzech latach u dziecka, możemy stwierdzić że mamy do czynienia z Autyzmem Atypowym. Wszelkie objawy autyzmu, poza opóźnieniami w mowie i rozwojem języka nazywa się Zespołem Aspergera.

Objawy kliniczne pacjentów z ASD wskazują na globalne zaburzenia OUN takie jak niedorozwoje funkcji integracyjnych, koordynacyjnych i regulacyjnych. Autyści cierpią również na liczne zaburzenia sfery neurofizjologicznej i somatycznej.

W praktyce oznacza mocno zaburzoną sferę poznawczą i behawioralną. Chorzy na nie potrafią rozróżniać ani klasyfikować form porozumiewania się pozawerbalnego. Zaburzenia rozwojowe tego rodzaju mają swoje źródło prawdopodobnie w jądrze migdałowatym, gdyż badania dowodzą że większość komórek nerwowych tam zawartych jest z jakiegoś powodu nieaktywna. Objawy autyzmu może nie są na pierwszy rzut oka widoczne, jednak skutecznie utrudniają funkcjonowanie w otoczeniu. Chorzy na autyzm cierpią również na brak podzielności uwagi wobec "atakujących" ich bodźców zewnętrznych. Osoby chorujące na autyzm defekty w postaci społecznej mają rekompensowane najczęściej w postaci bardzo wysokich zdolności do liczenia, tworzenia i zapamiętywania schematów, tak więc często okazują się matematycznymi, fizycznymi lub chemicznymi geniuszami.

Autyzm u dorosłych

Wydawałoby się że autyzm to schorzenie typowo dziecięce, pomimo to wciąż zdarzają się diagnozy autyzmu u dorosłych. Centrum Kontroli Chorób i Prewencji (CKCiP) twierdzi jednoznacznie, że diagnoza autyzmu u dorosłych bywa bardzo trudna. Zazwyczaj dorosły podejrzewany o autyzm ma w swojej historii choroby bardzo duże braki, szczególnie jeśli chodzi o dokumentację medyczną z wczesnych lat życia. Ponadto dorośli mogą wypracowywać tak zwane "zachowania pomocnicze", które maskują objawy autyzmu. Jeżeli padają podejrzenia, że ktoś z naszych bliskich może chorować na autyzm, warto zapoznać się z jego ogólnymi symptomami. Czasem jednak występują one pojedynczo u zdrowych ludzi i nie muszą oznaczać tego zaburzenia. Zdiagnozowanie autyzmu wymaga jednoczesnej pracy wielu specjalistów.

1. Unikanie relacji z bliskimi, izolowanie się

Dla osoby cierpiącej na autyzm, tworzenie relacji i związków z innymi jest rzeczą bardzo trudną. Osoby te bowiem mają ograniczony zasób słownictwa oraz zachowują się w dość specyficzny sposób. Mają duże trudności ze słuchaniem i mówieniem w sposób perspektywiczny. To wszystko prowadzi do chorobliwego introwertyzmu. Niektórzy ludzie mają po prostu takie charaktery, ale powplątywane w nie "dziwaczne" zachowania, mogą świadczyć że coś jest nie tak.

2. Nierozumienie sygnałów niewerbalnych

Autyści mają problem z odczytywaniem emocji innych ludzi, oraz z zrozumieniem gestów, jakie ci ludzie wykonują. Nie potrafią patrzeć prosto w oczy rozmówcy i po rozmowie z innym człowiekiem często nie potrafią określić jaki stosunek do danego tematu miał rozmówca.

3. Zaburzone odczuwanie bodźców

Ludzie z autyzmem mają specyficzne problemy z odbiorem otaczającego świata na płaszczyźnie fizycznej. Cierpią oni albo na nadwrażliwość zmysłów albo ich przytłumienie. Magazyn "Psychology Today" podaje te zaburzenia jako istotny czynnik w nawiązywaniu kontaktów społecznych. Spotykanie nowych ludzi często niesie ze sobą wiele nowych bodźców, których człowiek z autyzmem nie potrafi "przerobić". Prowadzi to do dużego stresu a często nawet i załamania nerwowego. Dziecko z autyzmem w takich sytuacjach reaguje fizyczną agresją.

4. Brak empatii i współodczuwania

Wielu cierpiących na autyzm nie potrafi postawić się w sytuacji innych ludzi. Mają problem z rozumieniem zainteresowania kogoś danym tematem, który autyście wydaje się mało ciekawy. Osoby takie mają trudności w okazywaniu współczucia, nie rozumieją żartów ani przenośni, co prowadzi do konfliktów z otoczeniem.

5. Stereotypy i schematy

Niektóre jednostki z autyzmem znajdują komfortowy sposób porozumiewania się ze światem za pomocą powtarzania pewnych słów i zachowań. Rezultaty tych zachowań są wyuczone i przewidywalne, dzięki czemu osoba taka wie jak się zachować w danej sytuacji. Takie coś nie musi objawiać się tylko w mowie lub gestach, ale też w takich symptomach jak niechęć do podróży, jedzenia nowych potraw, lub brak akceptacji zmiany planów na jakiś dzień. Każda zmiana wywołuje ogromny stres. Pojawia się duża niechęć do poznawania nowych rzeczy, najczęściej zakładanie z góry że jest to mało interesujące lub głupie.

6. Geniusz

Dorośli zmagający się z autyzmem mają ponadprzeciętne zdolności naukowe, takie jak szybkie wykonywanie skomplikowanych działań matematycznych w pamięci, zapamiętywanie linii melodycznej utworu i umiejętność odtworzenia jej na dowolnym instrumencie, bardzo szybka nauka "na pamięć", oraz umiejętność "odwzorowywania" obrazów.
Jeżeli posiadamy więcej niż 4 z powyższych cech, warto skonsultować się psychologiem. Nauczy on nas takich środków radzenia sobie z otaczającą rzeczywistością, że codzienność stanie się o wiele łatwiejsza.